Asanzo là nạn nhân?

Trong thời gian vừa qua, một số tờ báo, trong đó có báo tuổi trẻ là tích cực nhất, đã cho rằng việc TV Asanzo gắn nhãn made in Vietnam là lừa dối khách hàng, vi phạm pháp luật khi một phần lớn linh kiện TV Asanzo là nhập từ TQ.

Tôi nghĩ rằng cáo buộc của các báo như vậy là chưa công bằng. Làm sao có thể gọi Asanzo lừa dối khách hàng hay vi phạm pháp luật đối với việc gắn nhãn made in Vietnam khi pháp luật Việt Nam hiện hành hoàn toàn không có một quy định nào điều chỉnh điều kiện gắn nhãn xuất xứ đối với các hàng hóa được sản xuất, lắp ráp và tiêu thụ tại Việt Nam.

Trên thực tế, đây chính là quan điểm của Bộ Công Thương và nhiều cơ quan chức năng từ trước đến nay. Mọi người có thể vào link https://moit.gov.vn/…/ghi-nhan-hang-hoa-san-xuat-tai-viet-n… trên trang web của Bộ Công Thương để đọc quan điểm của Bộ cách đây 4 tháng về vấn dề này. Tôi xin trích dẫn một số ý quan trọng sau:

Hiện nay, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam chưa có quy định điều chỉnh việc hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam. Các quy định hiện hành dù đang được hoàn thiện để phù hợp với thực tế sản xuất và kinh doanh hàng hóa tại Việt Nam nhưng phạm vi điều chỉnh chủ yếu là nhãn hàng hóa, chỉ dẫn địa lý và thương hiệu.

Về cách ghi nhãn, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/2017/NĐ-CP ngày 14 tháng 4 năm 2017 về nhãn hàng hóa. Nghị định dẫn trên quy định về cách ghi nhãn hàng hóa lưu thông tại Việt Nam và hàng hóa nhập khẩu nhưng chưa quy định tiêu chí để hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam.

Về chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm, các quy định được đề cập tại Luật Sở hữu trí tuệ, Nghị định số 103/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp và các Thông tư liên quan. Theo quy định tại các văn bản nêu trên, một chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm nếu sản phẩm đó có nguồn gốc địa lý, danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính chủ yếu của vùng lãnh thổ tương ứng với chỉ dẫn địa lý đó. Đây là quy định về bảo hộ chỉ dẫn địa lý đối với một sản phẩm cụ thể từ một vùng lãnh thổ xác định, không quy định ghi nhãn hàng hóa sản xuất tại Việt Nam nói chung.

Về thương hiệu hàng Việt Nam, Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 984/QĐ-BCT ngày 06 tháng 3 năm 2012 kèm theo quy chế xây dựng và thực hiện Chương trình Thương hiệu quốc gia. Quyết định số 984/QĐ-BCT nêu trên có tiêu chí để hàng hóa được gắn mác “Viet Nam Value” (Giá trị Việt Nam) nhằm quảng bá tên thương mại, chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu hàng hóa của Việt Nam trên thị trường trong và ngoài nước.

Với sự ra đời của Nghị định số 31/2018/NĐ-CP ngày 08 tháng 3 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa (thay thế Nghị định số 19/2006/NĐ-CP ngày 20 tháng 02 năm 2006 trước kia), Việt Nam đã có hành lang pháp lý về xuất xứ hàng hóa. Quy định hiện hành là căn cứ để xác định “hàng hóa có xuất xứ Việt Nam”, được cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa của Việt Nam nhằm hưởng ưu đãi thuế quan hoặc phi thuế quan khi xuất khẩu sang thị trường mà Việt Nam có cam kết quốc tế. Trên cơ sở cam kết quốc tế và Luật Quản lý ngoại thương, Chính phủ ban hành Nghị định số 31/2018/NĐ-CP nêu trên với phạm vi điều chỉnh về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, xuất xứ hàng hóa nhập khẩu, không điều chỉnh về ghi nhãn xuất xứ hàng hóa.

Theo mục tiêu quản lý nhà nước đặc thù của các Bộ ngành, các văn bản nêu trên tập trung vào quy định về yêu cầu ghi nhãn hàng hóa, bảo hộ chỉ dẫn địa lý và xây dựng thương hiệu Việt Nam. Quy định hiện hành chưa có bộ tiêu chí để xác định như thế nào là hàng hóa được ghi nhãn sản xuất tại Việt Nam.

Cuối bài, Bộ Công Thương một lần nữa đã khẳng định rằng hoàn thiện thể chế pháp lý về ghi nhãn sản xuất “Made in Viet Nam” đang là một nhu cầu cấp bách. Và đúng như một ai đó đã nói, ở một góc nhìn khác có thể nói rằng Asanzo là nạn nhân trong một thị trường chưa hoàn thiện về thể chế pháp lý cho việc ghi nhãn sản xuất “Made in Viet Nam”.

Cá nhân tôi dám chắc rằng không chỉ Asanzo mà còn hầu hết doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam đang lắp ráp TV, máy lạnh hay các đồ điện tử khác sử dụng phần lớn linh kiện từ nước ngoài nhưng vẫn gắn mác Made in Vietnam. Nếu đây đã được coi là thông lệ thị trường không trái với quy định pháp luật thì việc Asanzo làm là không có gì sai. Và cũng thật đáng tiếc (và đáng hoài nghi) khi thay vì “đánh” những doanh nghiệp nước ngoài vì việc gắn nhãn mác Made in Vietnam, thì một số báo chí lại quyết định “đánh” Asanzo.

Theo quan điểm của tôi, chính những tờ báo này đang làm cho những doanh nghiệp Việt Nam bị thiệt hại và mất lợi thế trong cuộc cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài. Thật đáng tiếc và tội nghiệp cho Asanzo, một trong những công ty Việt Nam duy nhất có thể cạnh tranh với các công ty nước ngoài trong lĩnh vực và phân khúc thị trường của mình, lại bị chính báo chí đồng bào đánh.

(Nguồn: FB Hoang Tran)

Từ khóa:
Bài viết liên quan