Đường sắt Bắc Nam: Bộ GTVT đòi 65 tỷ USD, Bộ KH-ĐT chỉ cần 26 tỷ USD. Ăn dày đến 40 tỷ USD?

Khủng khiếp! Bộ Kế hoạch Đầu tư vừa dũng cảm đưa ra con số 26 tỷ USD xây dựng cao tốc Bắc Nam. Đây như một cái tát trời giáng vào Bộ GTVT – vốn quen “ăn dày”, “ăn đậm sâu” từ xương máu của nhân dân qua các dự án BOT, dự án có vốn đầu tư nước ngoài (đặc biệt là Trung Quốc vì có % lại quả cao) điển hình như đường sắt Cát Linh Hà Đông vừa được thêm 2.300 tỷ đồng tiền vốn để “hoàn thành nốt 1% còn lại”, nhưng có hoàn thành được hay không lại là chuyện đố ai biết được.

Theo đó, Bộ Kế hoạch Đầu tư vừa công bố tính toán tổng vốn đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam chỉ khoảng 26 tỷ USD, giảm hơn 32 tỷ USD so với đề xuất của Bộ GTVT từ 58-65 tỷ USD. Con số tính toán và phương án của Bộ đưa ra hoàn toàn hợp lý. Bởi trước đó, khoảng năm 2005 – 2006, trong một cuộc họp với Tổng cục Đường sắt và Bộ Giao thông vận tải, con số thời đây cũng khoảng như vậy (28-32 tỉ USD). Sau này Bộ GTVT với thói ăn dày khủng khiếp đã tự ý tăng lên tới 58-65 tỷ USD, danh nghĩa để xây đường sắt tốc độ cao hơn, nhưng thực chất do phong trào tham nhũng quá phát triển nên có lẽ các bác Bộ GTVT cũng tăng mạnh giá lên để kiếm chác kịp thời trước khi hạ cánh.

Như vậy, với sự dũng cảm của Bộ KHĐT, Bộ Giao thông Vận tải hiện nguyên hình là một con sâu đục phá khủng khiếp nhất đất nước. Một dự án đã định ăn lời trên xương máu đồng bào hết 32 tỷ USD thì những dự án khác sẽ như thế nào? BOT – một hình thức hút máu dân hết năm này đến năm khác lại được Bộ GTVT hết lòng bảo vệ, yêu chiều, tăng phí “đúng quy trình”, một Cát Linh Hà Đông dài 13 km mà chục năm chưa xong vẫn được Bộ GTVT đứng ra bảo kê vay vốn (Trung Cộng) từ năm này đến năm khác rồi bắt dân è cổ gánh lãi gần chục tỷ/ngày thì Bộ GTVT được bao nhiêu?

Nói là Trung Cộng có thói quen lại quả 30-50% tùy dự án, nhưng biết đâu, với sự nhiệt tình quá mức của Bộ thì con số lót tay còn hào phóng hơn? Có thể lắm vì cái gì mua sỉ, mua nhiều đều được ưu ái hơn nhiều. Phải chăng Bộ GTVT không chỉ là con sâu đục phá đất nước khủng khiếp nhất, mà còn là một tay Việt gian, tiếp tay đưa Tàu Cộng phá hoại đất nước? Nghi vấn này cần lắm một lời giải thích thỏa đáng.

Bộ KH-ĐT tính toán xây đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam chỉ khoảng 26 tỉ USD - Ảnh 1.
Hai bộ đang có phương án khác nhau về dự án đường sắt tốc độ cao. Trong ảnh: Tàu hỏa chạy trong nội thành TP.HCM – Ảnh: QUANG ĐỊNH

Bộ KH-ĐT vừa có báo cáo gửi Thủ tướng về phương án thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Bộ này dẫn phân tích của các chuyên gia Đức và Hà Lan cho rằng với chiều dài hàng nghìn kilômet, tốc độ chạy tàu trên trục Bắc – Nam khoảng 200km/h là hiệu quả, tổng mức đầu tư dự án khoảng 26 tỉ USD, giảm hơn 32 tỉ USD so với đề xuất của Bộ GTVT.

Đặc biệt, nếu tính đến các yếu tố khác như sự hợp lý của hướng tuyến, giảm chiều dài tuyến đường sắt tốc độ cao thì tổng mức đầu tư sẽ tiếp tục giảm. Các chuyên gia cũng khẳng định với tốc độ khai thác 200km/h, thời gian di chuyển giữa Hà Nội – TP.HCM khoảng 8 giờ là khá hợp lý.

Theo thứ trưởng Bộ KH-ĐT Vũ Đại Thắng, phương án tối ưu là nâng cấp tuyến đường sắt cũ để chở hàng hóa và đầu tư mới một tuyến đường sắt tốc độ cao để chuyên chở khách. Thực tế, Chính phủ Hà Lan đã không thực hiện việc nâng cấp tuyến đường sắt Dusseldorf – Amsterdam từ 200km/h lên 300km/h vì chi phí vận hành tăng từ 1,8 tỉ euro lên 3,4 tỉ euro và không phát huy tối đa hiệu quả.

Trước đó, Bộ GTVT đã trình Thủ tướng phương án nâng cấp tuyến đường sắt Bắc – Nam hiện tại phục vụ chở khách địa phương và chở hàng hóa. Đồng thời đầu tư mới tuyến đường sắt tốc độ cao đường đôi, khổ 1.435mm, tốc độ chạy tàu 320km/h, tổng vốn xây dựng lên tới 1.344.459 tỉ đồng (khoảng 58,7 tỉ USD). Thời gian dự kiến xây dựng khoảng 30 năm, từ 2020 – 2050.

Nhưng một bất cập đầu tư được Bộ KH-ĐT chỉ ra, đó là sau khi kết thúc giai đoạn 1, hoàn thành đầu tư đoạn Hà Nội – Vinh, Nha Trang – TP.HCM vào năm 2032, năng lực khai thác 2 tuyến này đạt 364.000 hành khách/ngày. Trong khi dự báo số lượng hành khách trên 2 đoạn tuyến này vào năm 2035 chỉ đạt từ 55.000 – 58.000 hành khách/ngày (chỉ gần 16% công suất đầu tư).

Từ kinh nghiệm của Đức, Hà Lan, Bộ KH-ĐT cho rằng phương án đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có tốc độ tối đa 200km/h là phù hợp, giảm chi phí đầu tư xã hội. Việc đầu tư dự án đường sắt tốc độ 350km/h chỉ để chở khách mà không phục vụ vận tải hàng hóa là quá dư thừa và lãng phí.

GS.TSKH Lã Ngọc Khuê – nguyên thứ trưởng Bộ GTVT – nhắc lại việc Quốc hội từng không chấp thuận dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam tại kỳ họp tháng 6-2010. Dù tình hình đã thay đổi nhưng Việt Nam vẫn sẽ là nước nghèo nhất đầu tư đường sắt cao tốc, xét theo thu nhập tính trên đầu người. Vì vậy sẽ có nguy cơ làm cho tính khả thi, hiệu quả đầu tư của dự án không được đảm bảo, thậm chí còn đem đến tác động tiêu cực lên nền tài chính của quốc gia.

Ông Khuê nói tổng mức đầu tư 58,7 tỉ USD sẽ là một gánh nặng rất lớn đối với nền kinh tế, bởi nó lớn gấp 50 lần tổng chi của ngân sách trung ương dành cho phát triển hạ tầng giao thông của một năm tài khóa thời gian qua.

Theo TS Trần Đình Thiên – nguyên viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, khi đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đầu tiên phải nghĩ tới hiệu quả đầu tư. Nếu quá đắt đỏ, giá vé sẽ khó cạnh tranh với hàng không, khi hàng không giá rẻ ngày càng nhiều. Khi tổng vốn đầu tư hai bộ tính chênh nhau đến mấy chục tỉ USD, ông Thiên cho rằng phải cân nhắc nghiêm túc trong bối cảnh ngân sách không dư dả.

Tổng mức đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo đề xuất của Bộ GTVT là 1.344.459 tỉ đồng (58,7 tỉ USD), trong đó vốn nhà nước 1.075.567 tỉ đồng (80% vốn), vốn tư nhân 268.892 tỉ đồng (20% vốn). Ngoài ngân sách trung ương, Bộ GTVT cũng tính tới việc huy động ngân sách địa phương để làm dự án.

Lam Anh (theo Tuổi trẻ)

Tags: , , , .

TIN MỚI