Indonesia đưa nhà thầu Nhật vào dự án xây dựng đường sắt thay vì giành riêng cho Trung Quốc

Nhật Bản, sau khi Trung Quốc chào thầu giá cao hơn cho dự án đường sắt cao tốc Jakarta-Bandung, đã hợp tác với chính phủ Indonesia để phát triển một tuyến cao tốc riêng biệt nối liền Jakarta và Surabaya, Đông Java.

Bây giờ hai tuyến này sẽ được kết hợp lại với nhau, tạo thành một tuyến Jakarta-Bandung-Surabaya, trong một dự án Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường hiếm hoi sẽ thấy sự hợp tác giữa các kỹ sư Trung Quốc và Nhật Bản.

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia, Retno Marsudi hồi tháng trước cho biết Jakarta và Tokyo đã thảo luận về kế hoạch này từ tháng Năm. Mặc dù điều này gây bất ngờ cho Nhật Bản, nơi đang thực hiện một nghiên cứu khả thi cho tuyến đường sắt Jakarta-Surabaya ban đầu sẽ được hoàn thành vào cuối năm nay, chính quyền của Tổng thống Joko Widodo, cho biết kế hoạch mới là hiệu quả kinh tế hơn.

Nhật Bản vẫn không chắc chắn liệu họ có chấp nhận thay đổi đề xuất của Widodo hay không. Tuy nhiên, có những câu hỏi về yếu tố nào đã khiến Jakarta thay đổi kế hoạch, bao gồm cả ý nghĩa trong tuyên bố của tổng thống Indonesia .

Tokyo bất ngờ có lẽ là hợp lý. Trong khi đề xuất mới vẫn đang được nghiên cứu, sự thay đổi được báo cáo là rất khó nhận ra. Ví dụ, cấu hình tàu và độ rộng của đường ray là khác nhau. Trong khi các đoàn tàu có thể di chuyển với tốc độ 300km/h trên tuyến đường sắt cao tốc Jakarta-Bandung do Trung Quốc xây dựng, Indonesia và Nhật Bản đã đồng ý về cấu hình tốc độ trung bình, 160km/h cho tuyến Jakarta-Surabaya. Các thông số kỹ thuật khác cũng được báo cáo là khác nhau, bao gồm cả chiều rộng của khổ đường ray.

Một số lý do có thể đã thúc đẩy sự thay đổi chính sách của Indonesia, bao gồm cả sự chậm trễ và các vấn đề trong các dự án của Trung Quốc. Dự án Jakarta-Bandung, bắt đầu vào năm 2016 và dự kiến ​​hoàn thành vào năm ngoái, đã bị hoãn đến năm 2021 do một số vấn đề bao gồm sự phức tạp của việc thu hồi đất, vượt ngân sách và đại dịch Covid-19.

Trong khi dự án Trung Cộng Jakarta-Bandung sẽ tiêu tốn khoảng 6 tỷ đô la Mỹ, kế hoạch ban đầu của Nhật Bản để xây dựng tuyến Jakarta-Surabaya dài 750km dự kiến ​​sẽ có giá từ 4 tỷ đến 5 tỷ đô la Mỹ. Bên cạnh chi phí thấp hơn, Wu Shang-su, một nhà nghiên cứu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Singapore S. S. Rajaratnam, đã viết trên tờ The Diplomat rằng các dự án đường sắt của Nhật Bản thường yêu cầu thu hồi đất ít hơn.

Theo quan điểm của Jakarta, sự tham gia của Nhật Bản sẽ đẩy nhanh việc hoàn thành dự án vì nó sẽ không phải đối mặt với những thách thức thường gặp trong các dự án do Trung Quốc lãnh thầu.

Bhima Yudhistira, một nhà kinh tế tại Viện Phát triển Kinh tế và Tài chính có trụ sở tại Jakarta, cho biết chi phí thấp hơn đặc biệt quan trọng đối với Indonesia sau khi tháng này được xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao. Các khoản vay được định giá dựa trên phân loại của Ngân hàng Thế giới, do đó, tình trạng mới có thể có nghĩa là chi phí cao hơn cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng vì Indonesia sẽ phải trả nhiều tiền lãi hơn. Điều này sau đó có thể thấy các chủ nợ chuyển sang các nước khác. Ngoài ra, Indonesia có kế hoạch kết nối hai dự án có thể được coi là nỗ lực của họ để tìm chiến lược thoát hiểm cho dự án đường sắt Jakarta-Bandung. Ngay từ đầu, giá trị của dự án là nghi vấn. Đây không được coi là một nỗ lực để giải quyết nhu cầu cơ sở hạ tầng giao thông của Indonesia, mà là sản phẩm phụ của mối quan hệ chính trị giữa Trung Quốc và Indonesia.

Thay vì có hai dòng riêng biệt, một trong số đó có ít giá trị đối với cộng đồng rộng lớn hơn, việc mở rộng dòng Jakarta-Bandung đến Surabaya là một giải pháp hiệu quả và kinh tế hơn cho xã hội. Ngoài ra, mặc dù tình bạn thân thiết của Widodo, với Bắc Kinh, vẫn có một số tình cảm tiêu cực đối với các dự án của Trung Quốc, chủ yếu là sự xuất hiện của công nhân từ Trung Quốc và bẫy nợ tiềm ẩn và các vấn đề môi trường liên quan.

Có thể những tình cảm này trong xã hội Indonesia đối với các hoạt động kinh tế đang phát triển ở Bắc Kinh đang khiến Jakarta nghiêng về các đối tác khác, bao gồm cả Tokyo.

Việc tích hợp Nhật Bản vào dự án này cũng có thể được coi là một nỗ lực của Indonesia nhằm thay đổi quan điểm rằng nước này ủng hộ Trung Quốc quá nhiều trong bối cảnh căng thẳng chính trị và kinh tế đang diễn ra giữa Bắc Kinh và Washington. Một số quốc gia khác đã quyết định tạo ra sự cân bằng giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Philippines, là ví dụ, họ đã cho Nhật Bản và Trung Quốc chia phần của Dự án Đường sắt Mindanao.

Mặc dù kế hoạch đường sắt cần tiếp tục nghiên cứu khả thi, nhưng đây chỉ là ví dụ mới nhất về cách Indonesia tiến gần hơn với Nhật Bản với chi phí quan hệ với Trung Quốc trong những năm gần đây. Như một vấn đề thực tế, khi Jakarta đối đầu với Bắc Kinh ở biển Natuna, họ đã tìm cách tăng cường hợp tác với Tokyo.

Theo SCMP