Loạt dự án nhiệt điện than thế chỗ bằng nhiệt điện khí tự nhiên hợp tác với Mỹ, hy vọng về “1 VN không ô nhiễm”?

Đã đến lúc Việt Nam cần phải dứt khoát từ bỏ những thứ công nghệ cũ, lạc hậu gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đã bị Trung Quốc đẩy sang, thay bằng đó là tăng cường tận dụng công nghệ mới sử dụng nguyên liệu bền hơn, sạch hơn, ít gây ô nhiễm hơn đến từ Mỹ. Chỉ trong vòng vài tháng, các dự án nhiệt điện than trên bản đồ năng lượng Việt Nam đã bị loại hết và thay bằng nhiệt điện khí tự nhiên hoá lỏng. Đây có lẽ là một tin vui đáng quý, nhất là vào mùa dịch Covid đang ngày càng trở nên phức tạp ở Việt Nam như hiện nay.

Ngày càng nhiều các dự án nhiệt điện than tại Việt Nam bị “quay lưng ngoảnh mặt” vì nhược điểm sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống (than đá, dầu thô) không những gây cạn kiệt tài nguyên mà còn ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Trong khi đó, nhiệt điện khí có công nghệ tiên tiến, hiệu suất cao, thân thiện với môi trường, rất phù hợp với xu thế phát triển bền vững đang là xu hướng được các địa phương nhắm tới.

Bốn năm trước, tỉnh Bạc Liêu đã kiên quyết loại bỏ nhiệt điện than để thay bằng nhiệt điện khí. Và 5 tháng trước, Bạc Liêu đã trao quyết định chủ trương đầu tư Dự án nhà máy điện khí LNG Bạc Liêu công suất 3.200MW cho Công ty Delta Offshore Energy với số vốn dự kiến khoảng 4 tỷ USD. Tiếp nối Bạc Liêu, tỉnh Long An cũng kiên trì muốn chuyển đổi từ nhiệt điện than sang nhiệt điện khí với thông điệp rắn “Thà xóa quy hoạch chứ nhất quyết không làm nhiệt điện than” suốt hai năm qua. Những vụ ô nhiễm nhãn tiền do nhiệt điện than tại Vĩnh Tân, Duyên Hải, Quảng Ninh… là những luận điểm ủng hộ Bạc Liêu, Long An và nhiều địa phương khác nữa.

Đối với thế giới, nhu cầu năng lượng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đã tăng đáng kể sau Hội nghị các bên về biến đổi khí hậu (COP 21). Qatar, Autralia, Mỹ, Malaysia, Nga là những nước xuất khẩu LNG hàng đầu thế giới. Trong đó, các nước Nhật, Hàn, Trung Quốc sử dụng LNG chủ yếu cho nhu cầu trong nước (sản xuất điện là chính) và thương mại.

Không hề chậm nhịp phát triển của thế giới, Chính phủ Việt Nam cũng đã định hướng sử dụng nguồn nhiên liệu này trước mắt cho sản xuất điện từ những năm đầu của thế kỷ 21. Nhận thức rõ tầm quan trọng của LNG trong bối cảnh phát triển năng lượng gắn liền với bảo vệ môi trường, Chính phủ và các cơ quan nhà nước Việt Nam đã đang gấp rút thực hiện hàng loạt chỉ đạo và các hoạt động cho các dự án khí-điện LNG lớn.

Cụ thể, từ năm 2025 định hướng đến năm 2035 phải xây dựng cơ sở hạ tầng để sẵn sàng tiếp nhận LNG nhập khẩu với khối lượng 1 đến 4 tỷ m3/năm cho giai đoạn 2021-2025, tăng lên 6 đến 10 tỷ m3/năm cho giai đoạn 2026-2035. Trong số đó, phần lớn lượng LNG nhập khẩu sẽ sử dụng để sản xuất điện, phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Trong đó hàng loạt các dự án nhiệt điện khí tự nhiên hóa lỏng đã mọc lên rầm rộ trên khắp lãnh thổ VN: Chuỗi dự án khí điện LNG Thị Vải – Nhơn Trạch; Tổ hợp chuỗi dự án Nhiệt điện Sơn Mỹ tổng công suất khoảng 4000MW, Trung tâm Điện lực LNG Cà Ná (Ninh Thuận) giai đoạn 1 công suất khoảng 1500MW, và hàng loạt dự án khác tại Cà Mau, Quảng Ninh, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Tiền Giang, Bình Thuận, Thái Bình, Hải Phòng,…

Đáng chú ý, thời gian qua có nhiều đại gia dầu khí Mỹ đã xin làm siêu dự án điện khí hóa lỏng ở VN. Ông Sam Chan, Chủ tịch Công ty Millenium Việt Nam (đơn vị thành viên của Tâp đoàn Dầu khí Millenium), cho biết doanh nghiệp mong muốn được tìm hiểu cơ hội đầu tư nhà máy điện với công suất nhà máy điện lên 9.600MW và kho cảng chứa khí hóa lỏng (LNG) tại khu vực Nam Vân Phong. Công ty Millennium kỳ vọng sẽ đưa Việt Nam nói chung, khu vực Vân Phong nói riêng trở thành trung tâm LNG quan trọng của Đông Nam Á, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh và cả nước. Dự án này đang được lãnh đạo Khánh Hòa hoanh nghênh đầu tư: “Tỉnh sẽ tạo điều kiện, phối hợp với nhà đầu tư trình trung ương giải quyết”.

Nhiệt điện than: Quả bom nổ chậm !

Trước đó, đầu tháng 10 năm 2019, Bộ Công Thương Việt Nam và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã trao đổi Biên bản ghi nhớ Hợp tác (MOU) về đối tác hợp tác năng lượng toàn diện. Theo đó, Bộ trưởng Công Thương Việt Nam Trần Tuấn Anh thông báo là chính phủ Việt Nam vừa cấp phép cho Tập đoàn AES của Mỹ đầu tư 5 tỷ đôla vào dự án nhà máy điện khí hóa lỏng LNG đầu tiên tại Việt Nam. Khi chính thức đi vào vận hành hợp đồng hợp tác sẽ tạo ra nhu cầu nhập khẩu khí hóa lỏng từ Mỹ lên tới gần 2 tỷ đôla/năm.

Điều này có nghĩa là chỉ vài năm nữa thôi, ½ số đèn điện của Việt Nam sẽ được thắp sáng bằng nguồn điện Mỹ, đến từ nhà đầu tư Mỹ và LNG nhập khẩu từ Mỹ?

Liệu sau khi đón dòng điện nhập khẩu từ Mỹ, chúng ta có được hưởng “dòng khí của tự do” như cách gọi của cựu Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Rick Perry? Dù chưa biết sẽ như thế nào, nhưng ít nhất so với nhiệt điện than nhập khẩu của TQ, VN sẽ không phải nơm nớp lo sợ về việc trở thành “bãi rác công nghệ”, không là thiên đường trú ẩn của lao động trái phép người TQ, không dính bẫy nợ và âm mưu xả thải gây ô nhiễm môi trường trên toàn thể lãnh thổ.

Hà Min