Mua hàng chục máy bay tỷ USD, Bam boo Airways, Viet jet Air “đói vốn” đến mức nào?

Những ngày qua, bên cạnh những thông tin nóng hổi về Hội nghị Thượng đỉnh Trump – Un, giới báo chí và người dân cả nước như sục sôi trước loạt tin trên báo chí tâng bốc về thương vụ Viet jet Air mua 100 chiếc Boeing 737MAX trị giá 12.7 tỉ USD và Bam boo Airways mua 10 chiếc Boeing 787 trị giá 2.9 tỉ USD trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ. Báo chính thống hồ hởi về giá trị những hợp đồng ký kết, thực chất các thương vụ này là gì? Liệu Viet jet Air và Bam boo Airways có giàu, nhiều tiềm lực đến nỗi đặt mua hàng loạt máy bay như báo chí ca ngợi hay không? Hay chỉ là chiêu làm giá cổ phiếu, thu về danh tiếng ảo sau những thương vụ tỷ đô ảo?

Nhiều người sẽ thắc mắc Viet jet Air của bà Thảo và Bam boo Airways của Quyết còi sẽ đào đâu ra số tiền lớn đến thế, kể cả có là 10 năm tới, để thực hiện hợp đồng? Phải chăng các đại gia này đang muốn làm màu, nâng giá cổ phiếu, nhất là sau một loạt scandal liên quan đến chất lượng các chuyến bay, các sự cố an toàn bay đe dọa trực tiếp tính mạng của khác hàng gần đây của hãng Viet jet Air mà chưa hề có một lời giải thích thỏa đáng. Cũng như sau một loạt scandal trốn thuế, nợ tiền đền bù cho dân, nợ tiền nhà thầu, bàn giao dự án chung cư kém chất lượng đến nỗi cư dân tụ tập trước trụ sở F LC của đại gia Quyết phản đối, yêu cầu bồi thường, hay mối nghi ngờ FLC sắp phá sản, khi số nợ vay ngày càng tiến gần đến cực hạn, thiếu nợ ngân hàng Trung Quốc đến nỗi làm tay sai thâu tóm đất đai Việt Nam ở những vị trí xung yếu cho Trung Cộng dùng khi hữu sự?

Thông tin từ CNBC, Reuters, Bloomberg cho biết các đơn hàng lần này của Bam boo và Viet jet đều là “firm order”. Reuters thậm chí còn trích dẫn nguồn tin riêng cho biết 100 máy bay 737MAX đã được lên lịch trình sản xuất cho khách hàng không nêu tên. Nhiều ý kiến nghi ngờ rằng điều này là không thể, đơn giản vì cả Quyết và Thảo đều không thể có chừng ấy tiền để mua đống máy bay đó. Việc Quyết và Thảo không có tiền là đúng, nhưng sự thật chính là: bởi không có tiền nên mới phải mua máy bay. Xin giải thích cụ thể như sau:

Trong hàng không có 1 nghiệp vụ được dùng khá phổ biến, đó là nghiệp vụ “sale and leaseback“. Hãng hàng không mua máy bay của hãng sản xuất (Boeing và Airbus) xong rồi bán lại cho các hãng cho thuê máy bay với cam kết thuê lại chính các máy bay đó. Các hãng hàng không khi mua đạt số lượng thì sẽ luôn được Boeing, Airbus chiết khấu. Nếu số lượng đủ lớn và đúng dòng máy bay đang bán chậm thì mức chiết khấu khá cao. Giống như mua hàng nhiều sẽ được khuyến mãi, chiết khấu hấp dẫn vậy đó.

Tuy nhiên các hãng hàng không không thể kiếm được 1 số tiền lớn để mua máy bay, như Viet jet hay Bam boo mua mỗi lần hàng tỉ, hàng chục tỉ USD, trong khi 2 hãng này có mà bán sạch sành sanh cũng không moi ra được tỉ USD. Thế nên các hãng này mới phải làm thêm nghiệp vụ “bán đi rồi thuê lại”. Bán toàn bộ số máy bay vừa đặt mua cho 1 hãng chuyên cho thuê máy bay với giá niêm yết, xong ký hợp đồng thuê lại. Khi đó hãng hàng không “lời” ngay 1 số tiền hoa hồng đáng kể. Nếu mua nhiều thì “tiền lời” có thể lên đến cả tỉ USD.

Sẽ có bạn thắc mắc vậy thì mua càng nhiều, càng lời. Mấy hãng hàng không sao không mua luôn 1000 chiếc cho lời nhiều? Thực tế cái lời đó là lời giả. Bản chất chính là lấy lợi nhuận của tương lai ra mà ăn trong hiện tại. Điều này đặc biệt cần thiết với những ai đang khát vốn đầu tư, thiếu hụt dòng tiền hiện tại, như anh Quyết FLC chẳng hạn. Ví dụ như nếu mua máy bay giá 50 triệu, được hoa hồng 20%, còn 40 triệu, dự kiến khai thác trong 20 năm thì mỗi năm khấu hao 2 triệu. Giờ cũng mua máy bay 50 triệu, trả 40 triệu xong bán lại 50 triệu lấy lãi 10 triệu nhưng phải ký thuê lại cái máy bay đó với thời hạn 20 năm, giá thuê 3 triệu/năm. Hoạt động bình thường thì máy bay khấu hao 2 triệu, khai thác được 3 triệu, lãi 1 triệu. Bây giờ khai thác 3 triệu vừa đủ trả tiền thuê, không có lãi trong 20 năm vì lãi đã ăn hết ngay từ đầu. Nếu trong tương lai chi phí tăng, thu giảm thì hãng sẽ ngay lập tức bị lỗ.

Điều này lý giải tại sao Viet jet Air, Bam boo Airways liên tục mua máy bay với số lượng khủng, Viet jet Air đã đặt tổng cộng 250 máy bay trong khi hiện tại chỉ đang vận hành 64 máy bay. Bamboo Airways ký mua 44 chiếc trong khi chỉ đang vận hành 6 chiếc, phần lớn là những chiếc máy bay bà già, có tuổi thọ sắp hết date và bị các hãng hàng không nước ngoài thải ra với giá đồng nát để mua máy bay mới. Đặc biệt Bam boo Airways của đại gia Quyết mua khá nhiều Boeing 787 là loại máy bay to bay đường dài, thường chỉ có hãng lớn, bay tuyến xa, nhu cầu lớn mới khai thác, trong khi hãng này thậm chí còn chưa được phép bay quốc tế. Lý do là vì dòng máy bay này tỉ lệ chiết khấu hoa hồng cao hơn mấy dòng máy bay kia. Và FLC có lẽ đang trong giai đoạn thiếu hụt vốn trầm trọng nên phải dùng Bamboo Airways để giải quyết nhu cầu vốn trước mắt.

Quyết còi từng tuyên bố Bam boo Airways “bay là có lãi”. Vậy phải chăng cách Bam boo bay có lãi ngay là ngoài việc dùng máy bay có tuổi đời trên 11 năm tuổi, mua lại các hãng hàng không khác thải ra, thì ông Quyết còn “lãi” theo những hợp đồng khủng thế này nữa? Hãng hàng không đẳng cấp 5 sao mà lại dùng máy bay “có tuổi thọ cao” để phục vụ hành khách thì liệu có đảm bảo chất lượng tương xứng với đẳng cấp quảng cáo 5 sao? Quyết còi đang toan tính ăn “tiền hoa hồng” vài chục tỷ đô từ các hợp đồng mua máy bay này, thế thì tương lai có trả nổi không? Hay sẽ nhanh chóng âm thầm “bán lại” cho một đại gia Tàu Cộng giấu mặt nào đó? Khi đó an ninh hàng không, an ninh quốc gia Việt Nam liệu có giữ được không?

Có bạn thắc mắc tại sao mấy bọn chuyên cho thuê máy bay nó ngu thế, không mua trực tiếp Boeing, Airbus với giá 40 triệu mà lại đi mua của bọn hàng không giá 50 triệu làm chi. Nói thật là bọn nó chả ngu tẹo nào, quá khôn nữa là khác. Tụi nó mua trực tiếp từ hãng giá rẻ rồi cho ai thuê? Lâu lâu có khách có nhu cầu thuê ngắn hạn thì khách đâu cần phải máy bay mới, cái nào chả được miễn hiệu quả thì thôi. Còn mua để đó thì lỗ chổng vó ngay. Mua của hãng hàng không thì nó ăn ở cái hợp đồng cho thuê lại. Về bản chất là nó cho hãng vay tiền thế chấp bằng máy bay, nhưng về mặt hồ sơ thì nó là chủ sở hữu, hãng hàng không là người đi thuê để lỡ hãng phá sản thì không ai được siết tài sản đó của nó.

Và những giải thích phía trên cũng đồng thời giải thích lý do tại sao Vietnam Airlines ít có những hợp đồng mua máy bay khủng như Viet jet hoặc Bamboo. Nguyên nhân là vì Vietnam Airlines là hãng quốc doanh, không có nhu cầu bóc lợi nhuận, ăn trước của tương lai ngay từ bây giờ, không sale and leaseback để rồi tương lai rập rình nguy cơ bị lỗ. Dính đến hoa hồng hoa tỏi, kinh doanh lời 10 năm lỗ 1 năm là có nguy cơ bóc lịch thiên thu.

(Hải Phạm)

Bài viết liên quan