Thủ tướng Đức: Navalny – Đối thủ của Putin bị đầu độc bằng chất độc thần kinh Novichok

Lãnh tụ đối lập Nga Alexei Navalny, đang được chăm sóc trong một bệnh viện ở Berlin, bị đầu độc bằng hóa chất phá hoại não bộ thuộc loại «Novitchok». Trên đây là tuyên bố của thủ tướng Đức Angela Merkel thứ Tư (02/09/2020).

Novichok là loại chất độc thần kinh mà Anh tố cáo Nga dùng để đầu độc cựu điệp viên Nga Sergei Skripal và con gái ông trong một cuộc tấn công tại Anh vào năm 2018. Trong khi họ sống sót, một phụ nữ Anh sau đó đã chết trong bệnh viện. Anh cáo buộc tình báo quân đội Nga đã thực hiện vụ tấn công đó.

Theo thủ tướng Đức, sự kiện các kết quả phân tích, xét nghiệm tìm thấy chất độc cực mạnh này đặt ra nhiều câu hỏi nghiêm trọng mà chỉ có chính phủ Nga mới có thể trả lời và phải trả lời. Trong khi các nước Tây phương yêu cầu Matxcơva phải nói sự thật, chính phủ Nga nói là đang chờ Đức trưng bằng chứng.

Về mặt chính thức, Matxcơva cho biết đã yêu cầu được tiếp cận các dữ kiện, các thông tin y tế của phía Đức nhưng cho đến nay, vẫn chưa được đáp ứng. Kremlin cũng cam kết sẵn sàng hợp tác toàn diện với Đức. Thế nhưng, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Nga, Maria Zarkharova, bác bỏ thẳng thừng các tuyên bố của Berlin và gọi các tuyên bố của Đức là «ngoại giao loa phóng thanh».

Nhân vật chỉ trích Điện Kremlin, Alexei Navalny, hiện nằm phòng chăm sóc đặc biệt tại một bệnh viện ở Đức bị mưu sát bằng chất độc thần kinh Novichok, Thủ tướng Đức Angela Merkel tuyên bố ngày 2/9.

Bà Merkel nói Berlin trông đợi Moscow giải thích chuyện này và Đức sẽ tham khảo đồng minh NATO về cách thức đáp trả, nêu lên khả năng về những chế tài mới của Tây phương đối với Nga.

“Đây là tin đáng ngại về âm mưu giết người bằng chất độc đối với một nhân vật đối lập hàng đầu ở Nga,” bà Merkel nói.

“Ông Alexei Navalny là nạn nhân của cuộc tấn công bằng một hóa chất thần kinh thuộc nhóm Novichok. Chất độc này có thể được xác nhận một cách rõ ràng qua các cuộc xét nghiệm.” Thủ tướng Đức nhấn mạnh.

Ông Navalny, 44 tuổi, là một đối thủ của Tổng thống Nga Vladimir Putin và chuyên điều tra những vụ tham nhũng của các giới chức. Tháng trước, ông ngất xỉu trên trên một chuyến bay nội địa Nga sau khi uống một cốc trà mà các đồng minh của ông nói là có chất độc. Ông đã được đưa sang Đức điều trị.

Nhóm làm việc với ông nói rằng ông đã bị đầu độc theo lệnh của Tổng thống Vladimir Putin. Điện Kremlin đã bác bỏ cáo buộc này.

Người phát ngôn Điện Kremlin kêu gọi Đức trao đổi đầy đủ thông tin và người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phàn nàn rằng không có bằng chứng đối với các cáo buộc về chất độc Novichok. “Sự thật ở đâu, công thức ở đâu, ít nhất cũng phải có một dạng thông tin nào đó chứ?” bà Zakharova nói.

Trước đây nhà cầm quyền Nga và bác sĩ Nga nói không tìm ra chứng cứ ông Navalny bị đầu độc.

Nga hiện đang bị chế tài của các nước Phương Tây sau khi sáp nhập Crimea của Ukraine vào Nga cách đây 6 năm. Một vụ đối đầu khác với các nước châu Âu hay Mỹ có thể làm thiệt hại nền kinh tế Nga thêm nữa.

Đồng rúp Nga đã mất giá so với đồng euro sau tuyên bố của chính phủ Đức.

Bệnh viện Charite ở Berlin, nơi đang chữa trị cho ông Navalny, cho biết tình trạng của ông còn nguy kịch, được đút máy thở, dù một số triệu chứng đang giảm bớt.

Bệnh viện nói không thể loại trừ những hậu quả lâu dài của việc ông bị đầu độc và ông sẽ phải trải qua một thời kỳ bệnh hoạn lâu dài.

Ngoại trưởng Lithuania, Linas Linkevicius, nói trên trang Twitter là chính phủ Đức phát hiện chất độc Novichok cho thấy nhà cầm quyền Nga đứng đằng sau vụ đầu độc ông Navalny.

Novichok thuộc nhóm chất độc thần kinh làm chết người do quân đội Xô Viết chế tạo trong những năm 1970 và 1980.

Thủ tướng Boris Johnson lên án vụ tấn công mới nhất là “hết sức tệ“. “Chính phủ Nga bây giờ phải giải thích những gì đã xảy ra với ông Navalny – chúng tôi sẽ làm việc với các đối tác quốc tế để mang lại công lý,” ông Johnson nhắn trên Twitter.

Alexei Navalny là ai?

Tên tuổi của ông nổi lên nhờ việc phát hiện các vụ tham nhũng, gọi đảng Liên hiệp Nga của Tổng thống Putin là “đảng của những kẻ đầu trộm đuôi cướp“. Ông đã bị bỏ tù vài lần.

Năm 2011 ông bị bắt và bỏ tù 15 ngày sau các cuộc biểu tình phản đối gian lận bầu cử của đảng Liên hiệp Nga trong các cuộc bầu cử quốc hội.

Ông bị bỏ tù trong một thời gian ngắn tháng 7/2013 vì các cáo buộc biển thủ công quỹ, những cáo buộc mà ông bác bỏ và nói chúng mang tính chính trị.

Ông tìm cách ra ứng cử trong bầu cử tổng thống năm 2018 nhưng bị cấm vì từng bị kết án gian lận trước đây trong một vụ án mà theo ông là mang tính chính trị.

Ông Nalvany cũng bị giam 30 ngày tháng 7/2019 sau khi kêu gọi biểu tình trái phép.

Ông bị ốm trong thời gian ở tù lần đó. Các bác sỹ chẩn đoán ông mắc bệnh “viêm da do tiếp xúc” nhưng ông nói ông chưa bao giờ bị dị ứng nặng, và bác sỹ riêng của ông cho rằng ông có thể bị tiếp xúc với “chất độc nào đó“. Ông Nalvany cũng nói ông tin rằng ông đã bị đầu độc.

Ông Navalny cũng bị bỏng hóa chất nặng ở mắt phải năm 2017 sau khi ông bị tạt thuốc khử trùng.

Năm ngoái, tổ chức Quỹ Chống Tham nhũng của ông chính thức bị tuyên bố là ‘cơ quan nước ngoài’. Điều này cho phép nhà chức trách được quyền kiểm tra tổ chức này nhiều hơn.

Những ai khác đã bị đầu độc?

Chất độc thần kinh từng được dùng để ám sát ông Kim Jong Nam tại Kuala Lumpur hồi năm 2017.

Hơn một tháng sau khi Kim Jong-nam bị giết tại Kuala Lumpur, các chuyên gia đang cố gắng tìm hiểu kết luận của Malaysia rằng chất độc thần kinh gây chết người VX đã được sử dụng để giết ông Kim mà dường như không gây hại bất cứ ai khác.

VX là một hợp chất phosphate hữu cơ tấn công hệ thần kinh, kích thích quá mức các tuyến và cơ cho đến khi ngừng hoạt động.

Những người tiếp xúc với liều lượng cao bị tê liệt, đau tim và ngưng hô hấp. Vì độc tố này bay hơi từ từ, nó có khả năng gây ô nhiễm các khu vực xung quanh trong một khoảng thời gian dài.