“Tứ bề thọ địch”: Đại dịch – thương chiến – nội bộ bất ổn, phải chăng TQ ngày tàn đã đến?

Trong bối cảnh TQ phải đối mặt với nguy cơ tứ bề, còn ngài chủ tịch thì bế tắc giữa tình thế ‘nội công ngoại kích’. Cộng với cơn đại dịch bệnh Vũ Hán, phải chăng ngày tàn của Trung Quốc đã và đang đến gần như những gì “Thiết Bản Đồ” đã dự đoán “Trung Quốc diệt vong”.

10 năm trước, Trung Quốc luôn tự hào rằng Mỹ là siêu cường nhưng Trung Quốc mới là bá chủ, Mỹ có thể gây ảnh hưởng nhưng Trung Quốc mới thực sự là mối đe dọa toàn cầu.

10 năm sau, cả Trung Quốc chao đảo vì căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, các công ty phương Tây đồng loạt rút lui khỏi đại lục, dân chúng đặc khu lũ lượt biểu tình phản đối chính phủ, giới nhà giàu ôm tiền tháo chạy ra hải ngoại, còn tầng lớp bình dân thì nín thở mong chờ một cuộc đổi đại thay triều.

8 năm trước, khi hai giáo sư kinh tế học người Mỹ là Peter Navarro và Grey Autry ra mắt cuốn “Chết bởi Trung Quốc” (Death by China), Trung Quốc giống như gã khổng lồ tham lam và bất khả chiến bại. Đó là một Trung Quốc đang càn quét khắp châu Phi, thao túng thị trường châu Úc, thâm nhập vào châu Âu, và khống chế các công ty châu Mỹ. Đó là một Trung Quốc ngang ngược trên Biển Đông, gây hấn trên lãnh hải Nhật Bản, lấn chiếm bờ cõi Ấn Độ, nhăm nhe biên giới Nga, và chèn ép lãnh thổ Bắc Hàn.

8 năm sau, những tên tuổi hàng đầu như nhà đầu cơ tiền tệ George Soros hay học giả David Shambaugh… đều đồng tình rằng ‘Trung Quốc sắp sụp đổ’; còn dân chúng trong nước thì khắc khoải đợi chờ ngày chính quyền giải thể. Ngày hôm nay, Trung Quốc chỉ còn là gã khổng lồ đang thất thế: kinh tế thì khủng hoảng, quan trường thì hủ bại, nội bộ tranh giành đấu đá, hàng hóa bị cộng đồng quốc tế tẩy chay, giới lãnh đạo bị thế giới lên án, thậm chí người Trung Quốc ra hải ngoại cũng bị xa lánh và cô lập.

5 năm trước, khi ông Tập Cận Bình giương cao tinh thần “Giấc mộng Trung Hoa”, người ta tưởng như Trung Quốc sắp vươn mình trỗi dậy. Cùng với chiến dịch “đả hổ, diệt ruồi, săn sói, quét muỗi” từng được thực hiện quyết liệt trong vài năm trước đó, nào ai có thể thoát khỏi cái gọi là “lưới trời”?

5 năm sau, giấc mộng Trung Hoa dường như đang vỡ mộng. Trong khi TQ tiếp tục sa lầy trong ván cờ thương chiến Mỹ – Trung, thì vị lãnh đạo tối cao TQ cũng rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, hứng chịu đủ mọi búa rìu dư luận.

Sắp bước sang thiên niên kỷ mới, Trung Quốc xuất hiện đại dịch mới toanh lại vô cùng khó khống chế. Mặc dù đã cố gắng bưng bít, che đậy với hy vọng căn bệnh lạ chóng qua nhưng tất cả đều vô vọng. Đại dịch bùng phát, lan ra khắp các tỉnh thành Trung Quốc buộc Trung Quốc phải tự cô lập để ngăn chặn dịch lây lan khiến tình hình kinh tế, chính trị đã bế tắc nay lại càng bế tắc không lối thoát.

Dịch bệnh viêm phổi đã khiến nhiều người tỏ ra nghi ngờ về đường lối phát triển kinh tế của Trung Quốc. Từ khả năng thực hiện đầy đủ những cam kết thỏa thuận thương mại ‘bước một’ ký hồi giữa tháng 1/2020 của nước này với Mỹ, cho đến mục tiêu tăng gấp đôi tổng sản phẩm nội địa (GDP) của chính quyền Bắc Kinh trong năm 2020 so với mức GDP hồi 2010.

Đại dịch bùng phát ngay thời điểm chỉ số tăng trưởng của ‘quốc gia tỷ dân’ chỉ đạt mức 6,1% trong năm 2019, mức thấp nhất trong gần 30 năm qua. Và khi dịch bệnh đang tiếp tục lây lan, những biện pháp của chính quyền Bắc Kinh nhằm khống chế dịch bệnh đã buộc các hoạt động giải trí và giao thông, vốn tụ tập rất đông người buộc phải hủy bỏ. Điều này khiến dịp nghỉ Tết Nguyên đán tại Trung Quốc, vốn là mùa mua sắm, trở thành một thời kỳ yên ắng.

Một số công ty quốc tế thậm chí đã tìm cách rút ra khỏi Trung Quốc trước khi virus bùng phát, do căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh đã nóng lên trong những năm gần đây và chi phí lao động ở Trung Quốc đã tăng lên.

Hiện tại, hàng trăm triệu người Trung Quốc đang phải miễn cưỡng rời khỏi nhà, qua đó làm sụt giảm nhu cầu tiêu dùng trong nước. Nỗi sợ hãi đang gia tăng khiến các công ty đứng ngoài cuộc có thể gặp khó khăn, đặc biệt là nếu công nhân không quay trở lại, hoặc chính phủ gia tăng thêm thời gian đóng cửa các nhà máy và làm trì trệ các hoạt động kinh doanh.

Cuộc tấn công cùng lúc đối với các doanh nghiệp và người tiêu dùng chắc chắn sẽ làm giảm nhu cầu của Trung Quốc đối với hàng nhập khẩu, mặc dù chính phủ nước này đã cam kết thỏa thuận mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa và dịch vụ của Mỹ trong hai năm tới như một điều kiện bắt buộc.

Hơn nữa, sự lộng hành của virus corona một ‘‘đòn chí mạng’’ đối với nhiều nền kinh tế Trung Quốc. Với vị thế là chuỗi cung ứng và ‘‘công xưởng của thế giới’’ cũng có thể bị tuột mất bởi dịch viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra.

Và một điều có thể chắc chắn, những xáo động hiện tại có lẽ mới chỉ là dấu hiệu khởi đầu cho những khó khăn trong dài hạn mà nền kinh tế Trung Quốc phải đối mặt.

Nếu quay trở lại quá khứ của 10 năm trước đây, chẳng có ai dám bàn luận rằng TQ sẽ có ngày lung lay dao động. Nhưng ngày hôm nay người ta đã tự tin bàn luận rằng TQ khó có thể tiếp tục duy trì.

Trung Quốc của ngày hôm nay nguy cơ tứ bề, toàn bộ xã hội như ngồi trên đống lửa, lòng dân luôn mong ngóng cục diện rối ren sớm đến hồi kết thúc, để mảnh đất Thần Châu được trở về với vùng trời sáng trong.

Tác giả: Ridvan Bari Urcosta (nhà phân tích của Geopolitical Futures ở Ba Lan, đang làm luận án tiến sĩ ở Trung tâm nghiên cứu chiến lược, trường đại học Vacxava)

Bài viết không thể hiện văn phong và quan điểm của site

TIN MỚI