Vì sao nên phá vỡ thế độc quyền ngành điện của “ông vua không ngai” EVN?

Ngày trước rất nhiều người nghĩ Viễn thông là hạ tầng kinh tế của xã hội, nên nhà nước phải độc quyền. Thế nhưng rất may mắn là các lãnh đạo ngành Viễn thông Việt Nam giai đoạn 1996-2005 đã nhận thức sâu sắc rằng nếu không có cạnh tranh thì Viễn thông Việt Nam không thể phát triển.

Bằng việc cấp giấy phép viễn thông di động cho Viettel và giấy phép Internet cho FPT, thế độc tôn của VNPT bị phá vỡ. Bằng sự năng động, trẻ trung của mình FPT Internet đã nhanh chóng phát triển, cùng với Viettel, VNPT tạo thành thế chân kiềng trong lĩnh vực Internet. Trong lĩnh vực Viễn thông di động, Viettel không chỉ đuổi kịp mà còn vượt xa VNPT 2-3 lần, mà còn trở thành hãng Viễn thông toàn cầu, hãng Viễn thông số 2 Đông Nam Á. Giờ đây toàn dân Việt Nam được tiếp cận Internet, được sử dụng điện thoại di động mọi lúc, mọi nơi với giá cả và dịch vụ cạnh tranh, Việt Nam trở thành quốc gia có số người dùng facebook thứ 7, số người dùng Internet thứ 16 thế giới.

Trong lĩnh vực hàng không cũng vậy, Vietjet Air và Bamboo Airways đã tạo sự cạnh tranh lành mạnh, phá vỡ thế độc quyền của Vietnam Airlines, tạo ra sự năng động và sự tăng trưởng cao cho thị trường vận tải hàng không. Vietjet Air đã trở thành hãng hàng không có giá trị thứ 2 Đông Nam Á, vượt cả Thai Airways, AirAsia (Malaysia), Lion Air (Indonesia), Philippines Airlines, chỉ đứng sau Singapore Airlines.

Điện lực có lẽ là ngành kinh tế hiếm hoi vẫn là ngành kinh tế nhà nước giữ độc quyền truyền tải và phân phối điện. Việc phá vỡ độc quyền của EVN, tạo thị trường sản xuất và phân phối điện cạnh tranh hơn đã được đặt ra vài năm nay, nhưng đến giờ hầu như chưa có bất cứ dấu hiệu nào thế độc quyền của EVN được tháo dỡ.

Chính vì EVN độc quyền, chính vì không có sự cạnh tranh, chính vì chưa có dịch vụ khách hàng của một doanh nghiệp hoạt động theo cơ chế thị trường, chính vì không lắng nghe, không tôn trọng khách hàng, nên EVN bị số đông khách hàng ghét.

Chính vì bị khách hành ghét, nên EVN bị phê phán mạnh mẽ khi tăng giá điện, có người còn nói EVN bẫy chính phủ, bẫy người dân, thậm chí có người còn nói quá lên là ăn cướp, bất chấp giá điện của Việt Nam vẫn đang thấp thứ 21 thế giới, chỉ bằng 1/4 so với Đức, Bỉ, Đan Mạch, Hà Lan, Italy và chỉ bằng 1/3 so với Anh, Thuỵ Sĩ, Bồ Đào Nha, Hungary, Chile.

Chính vì bị khách hàng ghét, nên EVN bị báo chí, fbers đồng loạt viết bài, đưa tin bất lợi, dù EVN có nói chỉ tăng giá điện có 8.36%, họ vẫn giật tít, đưa thông tin để cho số đông dân chúng hiểu rằng thật ra là tăng đến 35%, 75% cơ đấy. Dù EVN có giải thích thế nào, rằng nguyên nhân tăng hoá đơn điện là do ngày sử dụng điện tháng 4 nhiều hơn 3 ngày ~ 10.7% (31 ngày so với 28 ngày), do trời nóng lượng điện tiêu thụ tăng lên, chứ không thuần tuý do tăng giá điện thì người dân vẫn không tin EVN, họ chỉ tin những cái giật tít câu view, câu like của báo chí, của một số fbers.

Thế cho nên cách tốt nhất là EVN là nên nhanh chóng tự nguyện phá bỏ sự độc quyền trong sản xuất và phân phối điện. Khi đã có sự cạnh tranh trong sản xuất và phân phối điện rồi, khi khách hàng được tôn trọng, được lắng nghe, được quyền lựa chọn người cung cấp điện thì khi ấy giá có tăng lên 15 cent, 20 cent (1 kWh) như các nước khác thì người ta không phê phán mạnh mẽ như những ngày vừa qua.

Nguồn: Thành viên HĐQT FPT, Đỗ Cao Bảo