Vì sao vào tay VinGroup, dự án KĐT lấn biển Cần Giờ lại được mở rộng gấp 3 dù bị phản đối?

Ra đời cách đây hơn 17 năm, dự án Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ (Saigon Sunbay) vấp phải nhiều phản đối của giới chuyên gia do nguy cơ tác động xấu tới Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ cũng như gây nguy cơ sạt lở lan tỏa trên toàn Đồng Bằng Sông Cửu Long. Thế nhưng khi dự án này về tay VinGroup và bắt đầu “cử động” thì lại được mở rộng thêm diện tích gấp 3 lần. Dư luận đặt ra câu hỏi, mở rộng dự án có tác động lớn đến môi trường sinh thái như thế để làm gì?

Được biết, chủ đầu tư dự án Saigon Sunbay là Công ty Cổ phần Đô thị Du lịch Cần Giờ (CTC) được thành lập vào tháng 9/2004 với những cổ đông chính là Tổng công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist), Văn phòng Thành ủy TP HCM, Công ty Cổ phần Xây dựng Sài Gòn và Công ty Cổ phần Đầu tư Hạ tầng Việt – Nga. Ban đầu dự án có quy mô ban đầu là 821 ha, trong đó có 600 ha lấn biển và được khởi công vào năm 2007. Đến nay, có 15,5 ha mặt biển đã được san lấp và bỏ hoang nhiều năm. Tính đến năm 2016, tập đoàn VinGroup đã chi 13.272 tỷ đồng mua lại 97,15% cổ phần của CTC.

Saigon Sunbay được kỳ vọng sẽ tạo ra công ăn việc làm và hàng triệu đô-la tiền thuế cho ngân sách nhà nước, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng yếu tố môi trường có thể nhấn chìm dự án và gây ra những thiệt hại không thể khắc phục trong dài hạn, bởi dự án sẽ ảnh hưởng đến Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ cũng như gây nguy cơ sạt lở lan tỏa trên toàn Đồng Bằng Sông Cửu Long.

Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ chỉ cách Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ, một di sản được UNESCO công nhận, có 18 km. Khu dự trữ sinh quyển này vốn là “lá phổi xanh” bảo vệ Sài gòn, tránh bớt ô nhiễm đô thị và bão lũ, và làm giảm tốc độ sụt lún đất. Hơn thế nữa, Hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ còn góp phần tích cực trong phân hủy nước thải từ các thành phố thượng nguồn, điều hòa nước lưu vực của các cửa sông đổ ra biển; chức năng môi trường này có ý nghĩa sống còn đối với Sài Gòn và khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long. Nếu khi dự án triển khai sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh thái này, thì liệu TP.HCM có còn một bầu không khí trong lành?

Theo tính toán, VinGroup ước tính họ cần 137,6 triệu m3 cát san lấp đủ để lắp đầy hơn 360.600 hồ bơi, kích thước chuẩn olympic cho công việc lấn biển. Điều này gây ra lo ngại rằng một phần cát san lấp sẽ lấy từ đáy sông ở ĐBSCL – nơi mà nạn khai thác cát tràn lan đã gây ra sạt lở bờ sông nghiêm trọng.

Theo chuyên gia nghiên cứu độc lập về sinh thái ĐBSCL ông Nguyễn Hữu Thiện cho biết, hệ thống sông Cửu Long là một dù lấy cát bất cứ ở đâu thuộc hệ thống sông này cũng đều gây thiếu hụt cát chung cho toàn hệ thống và gây sạt lở lan tỏa cho toàn vùng đồng bằng kể cả bờ sông và bờ biển.

Ngoài việc ảnh hưởng đến Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ và gây nguy cơ sạt lở ĐBSCL, các chuyên gia lo ngại, việc xây đê để điều chỉnh dòng chảy của sông để lấn biển có thể làm hỏng môi trường sống vốn nhạy cảm trong rừng ngập mặn. Và sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của 3.400 cư dân địa phương, bởi hầu như những người dân nơi đây đang sinh sống hoàn toàn nhờ vào khai thác đánh bắt hải sản ven bờ biển.

Nếu dự án hoàn thành đưa vào hoạt động, chúng ta dồn tải trọng của 30-40 nhà cao tầng, hàng trăm chung cư, hàng nghìn biệt thự lên một nền đất sình lầy ven biển sẽ thúc đẩy cho tốc độ lún của toàn khu tăng nhanh. Với tốc độ lún tối thiểu 5-10cm/năm, sau 10-20 năm, khu đô thị này dù có được tôn nền vẫn sẽ lún xuống ngang mặt nước biển. Tiến sĩ Hồ Long Phi cựu Giám đốc Trung tâm quản lý nước và biến đổi khí hậu ĐH TP.HCM cảnh báo rằng khi nơi này bị sụp lún gánh nặng tài chính của việc bảo vệ vùng đất lấn biển của VinGroup có thể rất lớn.

Một dự án có tác động ghê gớm vậy mà, không có bản báo cáo đánh giá tác động môi trường độc lập. Báo cáo đánh giá tác động của dự án do VinGroup thực hiện. Để rồi khi công bố nhiều nhà khoa học phản đối và chỉ trích là sơ sài chưa đánh giá đầy đủ tác động của dự án, vậy mà lại được Bộ TN&MT phê duyệt vào tháng 1/20219. Liệu chuyện phê duyệt này có khách quan hay không? Khi về tay Vin không chỉ được phê duyệt nhanh chóng, dự án này còn được mở rộng từ 821 ha lên thành 2.870 ha. Vì sao khi rơi vào tay Vin dự án lại được “phình to” như thế? Vì sao sau 17 dự án “ngủ yên” nay lại “thức giấc”? Phải chăng là do VinGroup có tiền có quyền có nhiều mối quan hệ trong tối lẫn trong sáng?

Hiện TP.HCM cũng đang có sức ép dân số, nhưng chưa đến mức cần phải đổ đất lấn biển xây Khu đô thị khổng lồ ở Cần Giờ. Cộng thêm việc xây dựng một dự án lấn biển là vô cùng nguy hiểm trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày một khốc liệt. Chúng ta không thể vì dự án lấn biển chưa cấp thiết mà hủy hoại  lá phổi xanh cực kỳ trọng yếu của Sài Gòn, và khiến ĐBSCL chìm dưới mực nước biển. Mong rằng với quyết tâm “không đánh đổi môi trường, văn hóa và văn minh xã hội để lấy phát triển kinh tế”, thì chính phủ nên xem xét dừng ngay dự án này, nếu không chúng ta sẽ khiến tình hình biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn.

T.L

Bài viết liên quan