Vinacomin “chỉ đào khoáng sản lên bán cũng lỗ”: Đụng đâu sai đó, làm gì lỗ nấy, xây công trình nghìn tỷ rồi “đắp chiếu”

Nếu như tổng nợ năm 2018 của Vinacomin (tên cũ là TKV) lên tới gần 100.000 tỷ thì qua năm 2019 đã giảm còn gần 87.000 tỷ, một con số vẫn ngất ngưởng và khủng khiếp đối với toàn thể dân Việt. Có rất nhiều lý do dẫn tới món nở “như núi” kể trên của TKV, nhưng một sai phạm “không thể khủng hơn” của TKV đã được tờ Tạp chí điện tử của Thanh tra Chính phủ vạch rõ: Đầu tư ra ngoài ngành nghề kinh doanh chính: Lỗ, không còn khả năng thanh toán. Và có lẽ 2 dự án (Trung tâm giao dịch than – khoáng sản Việt Nam – tại Hà Nội; Tòa nhà Trung tâm điều hành sản xuất than – tại Quảng Ninh) với tổng mức đầu tư trên 4.700 tỷ đồng của TKV chính là minh chứng điển hình.

Cụ thể, tại Hà Nội, dự án Trung tâm giao dịch than – khoáng sản Việt Nam (trụ sở Vinacomin) với chủ đầu tư là Vinacomin được phê duyệt năm 2012, có tổng mức đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng, với diện tích đất là 9.442 m2, dự kiến sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng vào quý IV/ 2018. Tuy nhiên, đã hơn 1 năm qua, dự án gần như bị “đắp chiếu” trên khu đất vàng nằm ngay ngã tư đường Dương Đình Nghệ – Trung Kính.

Tại Quảng Ninh, Tòa nhà Trung tâm điều hành sản xuất than cũng được Vinacomin khởi công xây dựng từ tháng 10/2011 tại vị trí đẹp nhất TP Hạ Long, chủ đầu tư là Vinacomin dự kiến tòa nhà xây dựng trong 3 năm (2011 – 2014). Vinacomin hi vọng công trình sẽ là một biểu tượng nổi bật của Tập đoàn, là điểm nhấn kiến trúc, tô thêm vẻ đẹp cho TP du lịch Hạ Long. Tuy nhiên, đến giờ công trình mới chỉ xây xong phần thô, bên trong công trình im ắng không thấy bóng dáng công nhân, động cơ máy móc. Với tiến độ thị công như vậy không biết đến bao giờ dự án mới hoàn thành.

Dự án trụ sở Vinacomin tại ngã tư đường Dương Đình Nghệ – Trung Kính, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội.

Việc cả hai dự án với tổng mức đầu tư trên 4.700 tỷ đồng đều liên tiếp chậm tiến độ, không chỉ gây mất mỹ quan đô thị, lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng đến sự phát triển của địa phương… mà hai dự án này hiện đang là “thước đo sức khỏe, khả năng vận hành” của Vinacomin.

Chính Thanh tra Bộ Tài chính năm 2015 đã xác nhận, để làm nên món nợ tới 100.000 tỷ, một trong những nguyên nhân chủ yếu là do hàng loạt những dự án đầu tư chậm tiến độ, đội vốn của Vinacomin. Đó mới là những dự án mà Vinacomin đầu tư ngoài ngành, còn chuyên môn chính của Viancomin, thực tế còn thê thảm hơn nhiều.

Vinacomin làm mất toàn bộ vốn đầu tư 77,6 tỷ đồng khi đầu tư vào Công ty Southern Mining Co., Ltd. Ông Doãn Văn Quang, Phó Tổng Giám đốc TKV bấy giờ đã không chấp hành các quy định của pháp luật đầu tư, ký thỏa thuận mua cổ phần và chuyển tiền góp vốn khi chưa thực hiện khảo sát kỹ về địa chất, chưa phân tích đầy đủ tính khả thi và hiệu quả đầu tư; trình và xin ý kiến chấp thuận của Thủ tướng thiếu cơ sở, kết quả khảo sát cho thấy không có dấu hiệu quặng như kết quả khảo sát ban đầu, dẫn đến dự án không thực hiện được. TKV mất trắng 77,6 tỷ đồng, dân cũng gánh theo món nợ của TKV.

Nguy cơ mất toàn bộ vốn đầu tư tại Lào và Campuchia. Theo báo cáo của TKV, do công tác điều tra, khảo sát không có hiệu quả, dẫn đến, nguy cơ mất toàn bộ vốn đã đầu tư tại Lào và Campuchia với tổng mức đầu tư là 303,147 tỷ đồng. Các dự án gồm: Đầu tư thành lập Công ty Liên doanh Stung Treng để khai khoáng tại Campuchia 111,451 tỷ đồng; Công tyLliên doanh Alumina Campuchia thăm dò mỏ Bauxite 184,784 tỷ đồng; Công ty TNHH Vinacomin Lào để khai thác mỏ Muối 37,909 tỷ đồng và Dự án Mỏ sắt Phu Nhuon, Lào 69.003 tỷ đồng.

Cổng vào dự án mặt đường Dương Đình Nghệ được đóng kín suốt thời gian qua

Đầu tư vào nhà máy gần 400 tỷ chạy gần nửa năm rồi dừng. TKV đã góp vốn vào Công ty Cổ phần Crômmit Cổ Định, Thanh Hóa (VTCC) từ năm 2006 đến 30/6/2015 là 379,196 tỷ đồng để đầu tư 02 dự án:

Dự án đầu tư khai thác và tuyển quặng mỏ Crômit Cổ Định với công suất 40.000 tấn tinh quặng/năm, dự án khởi động năm 2012 đến năm 2013 phải dừng chỉ vì Giấy phép khai thác hết hạn chưa được cấp mới.

Dự án Nhà máy Sản xuất FeroCrom Các bon cao với công suất 20.000 tấn/năm. Dự án đã hoàn thành, chạy thử từ tháng 11/2014 nhưng chỉ sản xuất bằng nguồn quặng tồn kho, đến 06/5/2015 đã dừng sản xuất do không còn nguyên liệu.

Thử hỏi, các vị lãnh đạo ở TKV ăn lương cả mấy trăm triệu một năm nhưng vì sao đến việc làm giấy phép khai thác cũng không làm được, thấy nguyên liệu không còn cũng không lo nhập liệu là sao? Vậy hóa ra dân nuôi báo cô các vị? Hay các vị coi tiền dân như lá rụng, muốn hoang phí thế nào cũng được, để dự án bỏ hoang, đắp chiếu bao nhiêu mặc sức?

Không nhẽ VN tiếp tục để cho những con cưng nhà nước tiếp tục ỉ lại, ăn trên ngồi chốc, bám víu vào sự bảo trợ của nhà nước để tự cho mình cái quyền tiêu pha phung phí, ăn tàn phá hoại? Nếu cứ tiếp tục đụng đâu sai đó, làm gì lỗ nấy, thì liệu con số nợ hàng chục nghìn tỷ kia có cơ hội giảm bớt? Thử tưởng tượng, nếu không có những con cưng như TKV, PVN, EVN, Vinashin, Vinaline,… dân VN có nợ công cao như vậy, khoáng sản Việt có cạn kiệt đến thế?

H. M.